واریس چیست و روش های درمان آن کدامند؟

واریس، رگ های خونی متورم و پیچ خورده ای است که دقیقا زیر سطح پوست برآمده می شود. این برآمدگی های آبی رنگ یا بنفش معمولا در ساق پاها، پاها و مچ پاها ظاهر می شوند. واریس می تواند دردناک باشد یا خارش ایجاد کند، در حالی که واریس عنکبوتی که ممکن است رگ های واریسی را احاطه کنند، خطوط قرمز یا بنفش کوچک تری هستند که نزدیک به سطح پوست ظاهر می‌شوند.

اگرچه واریس ناخوشایند و ناراحت کننده است، در بیشتر افراد خطرناک نیست. در برخی موارد، واریس شدید منجر به عوارض وخیمی از جمله لخته شدن خون می شود. می توانید بیشتر علائم واریس را خود در خانه کاهش دهید یا پزشک می تواند این علائم را با تزریق، لیزر درمانی یا جراحی درمان کند.

رگ های واریسی در زیر پوست آبی یا بنفش به نظر می رسند.

تفاوت بین واریس و واریس عنکبوتی چیست؟

واریس و واریس عنکبوتی هر دو، نوعی بیماری وریدی هستند، اما ظاهر متفاوتی دارند. واریس عنکبوتی کوچکتر و نازکتر از واریس است و شبیه تار عنکبوت قرمز یا آبی یا شاخه های درخت و نزدیک به سطح پوست است.

واریس عنکبوتی عموما دردناک نیست و در همه ناحیه های بدن اغلب در پشت زانوها، روی پاها یا روی صورت ظاهر می شود ولی واریس معمولا روی پاها و ساق ها پاها ظاهر می شود.

چه کسانی احتمال دارد به واریس مبتلا شوند؟

احتمال ابتلای همه افراد به به واریس وجود دارد. عوامل خاصی از جمله عوامل زیر احتمال ابتلای به آن را افزایش می دهند:

• سن: به دلیل روند پیری، دیواره ها و دریچه های رگ ها مثل سابق کار نمی‌کنند. رگ ها خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهند و سفت می شوند.
• جنسیت: هورمون های زنانه به دیواره سیاهرگ ها امکان کشش می دهند. افراد باردار، افرادی که از قرص های ضد بارداری استفاده می کنند یا افراد یائسه به دلیل تغییرات در سطح هورمون شان، در معرض خطر ابتلای بیشتری به واریس هستند.
• سابقه خانوادگی: این بیماری ارثی است (در نسل های یک خانواده مشاهده می شود).
• سبک زندگی: ایستادن یا نشستن طولانی مدت باعث کاهش گردش خون می شود. استفاده از لباس های سفت کننده مانند شکم بند یا شلوار با کمربند تنگ جریان خون را کاهش می دهد.
• سلامت عمومی: برخی بیماری ها، مانند یبوست شدید یا تومورهای خاص، باعث افزایش فشار در رگ ها می شود.
• مصرف دخانیات: افرادی که دخانیات استعمال می کنند، بیشتر در معرض ابتلا به واریس هستند.
• وزن: اضافه وزن به رگ های خونی فشار وارد می کند.
   

واریس چقدر شایع است؟

واریس بسیار شایع است. حدود یک سوم از کل بزرگسالان واریس دارند. واریس در افرادی که از بدو تولدشان مونث هستند، نسبت به افرادی که از بدو تولدشان مذکر هستند، شایع تر است.

📌 طبق مروری علمی و اپیدمیولوژیک که نتایج آن در NCBI / StatPearls آمده: واریس در تا حدود ۳۰٪ از جمعیت بزرگسالان گزارش شده است.

علائم واریس کدامند؟

قابل تشخیص ترین علامت واریس، سیاهرگ های آبی یا بنفش پر گره هستند که درست زیر سطح پوست وجود دارد. علائم آن عبارتند از:

• رگهای برآمده و برجسته: رگهای پیچ خورده، متورم و طناب مانند اغلب آبی یا بنفش هستند. این رگ ها درست در زیر سطح پوست روی پاها، مچ پاها و پاها ظاهر می شوند. آنها می توانند به صورت خوشه ای بزرگ شوند. خطوط ریز قرمز یا آبی رنگ (واریس عنکبوتی) در سطحی نزدیک تر به پوست ظاهر می شوند.
• پاهای سنگین: عضلات پاها خسته، سنگین یا سست هستند، خصوصا پس از انجام فعالیت بدنی.
• خارش: ناحیه اطراف واریس ممکن است خارش داشته باشد.
• درد: پاها، خصوصا پشت زانو درد می کنند یا کوفته هستند. ممکن است عضلات نیز گرفتگی داشته باشند.
• تورم: پاها، مچ پا و پاها ممکن است متورم باشند و زق زق کنند.
• تغییر رنگ و زخم های پوستی: اگر واریس درمان نشود، رنگ پوست به قهوه ای تغییر رنگ خواهد داد. واریس شدید باعث ایجاد زخم های وریدی روی پوست می شوند.

واریس معمولا در کجا ظاهر می شوند؟

واریس اغلب در نیم تنه پایینی بدن، معمولا روی ساق پا، مچ پا و پا بروز می کنند. این رگ ها همچنین در ناحیه لگن (سندرم احتقان لگن)، خصوصا در افرادی که بچه دار شده اند، ایجاد می شوند. واریس در بیضه ها (واریکوسل) منجر به ناباروری می شود.

علت واریس چیست؟

واریس زمانی بروز می کند که دیواره رگ ها ضعیف می شود. همچنانکه فشار خون در رگها افزایش می یابد، دیواره های ضعیف شده باعث بزرگتر شدن رگها می شوند. همچنانکه رگها کشیده می شوند، دریچه هایی که باعث حرکت خون در یک جهت در رگ ها می شوند، نمی توانند آنطور که باید کار کنند. خون کُند زیاد یا جمع می شود و باعث تورم، برآمدگی و پیچش رگها می شود.

دیواره ها و دریچه های رگها به دلایل مختلفی از جمله دلایل زیر ضعیف می شوند:

• هورمون ها.
• روند پیری.
• اضافه وزن.
• لباس های تنگ.
• فشار داخل سیاهرگ به دلیل ایستادن طولانی مدت.

تشخیص واریس و آزمایشات مربوط به آن

تشخیص واریس معمولاً با معاینه بالینی دقیق آغاز می‌شود. پزشک با بررسی ظاهری پاها در حالت ایستاده، به دنبال رگ‌های برجسته، پیچ‌خورده و تغییر رنگ پوست می‌گردد. علائمی مانند احساس سنگینی، درد، تورم مچ پا، خارش یا گرفتگی شبانه عضلات می‌توانند نشانه اختلال در عملکرد دریچه‌های وریدی باشند. شرح حال دقیق بیمار، سابقه خانوادگی و سبک زندگی نیز در روند تشخیص اهمیت زیادی دارد.

برای ارزیابی دقیق‌تر، از سونوگرافی داپلر استفاده می‌شود که جریان خون در وریدها و عملکرد دریچه‌ها را بررسی می‌کند. این روش غیرتهاجمی، وجود برگشت خون (رفلاکس وریدی) یا لخته احتمالی را مشخص می‌کند و شدت بیماری را تعیین می‌نماید. تشخیص به‌موقع واریس به انتخاب درمان مناسب مانند جوراب فشاری، لیزر، اسکلروتراپی یا جراحی کمک می‌کند و از عوارضی مانند زخم وریدی جلوگیری می‌کند.